Sermayenin Yeni Rotası

Son birkaç haftadır küresel piyasalarda dikkat çeken bir eğilim var: teknoloji hisselerinde gözle görülür bir geri çekilme. Özellikle yazılım şirketleri, bir süredir yatırımcıların gözünde “sürekli büyüyen, sınırsız potansiyel” algısından çıkıp daha temkinli bir değerlendirme sürecine girmiş durumda. Bu değişimin merkezinde ise tek bir kavram yer alıyor: yapay zekâ.

Uzun zamandır yapay zekâ, finansal piyasalarda neredeyse tartışmasız bir “büyüme hikâyesi” olarak sunuluyordu. Daha yüksek verimlilik, daha düşük maliyet, daha hızlı karar alma ve yeni iş modelleri… Tüm bu vaatler, teknoloji şirketlerinin değerlemelerini yukarı taşıyan temel argümanlardı. Ancak 2025’in son çeyreğinden itibaren, yatırımcı bakışında ince ama kritik bir kırılma başladı. Yapay zekâ artık yalnızca fırsat değil, aynı zamanda mevcut iş modelleri için ciddi bir risk faktörü olarak da görülüyor.

Bugün piyasada yaşanan dalgalanma, klasik bir “kâr realizasyonu” ya da geçici bir düzeltmeden daha fazlasını işaret ediyor. Asıl mesele, yapay zekânın değer zincirini kökten değiştirme potansiyelinin, özellikle yazılım ve hizmet sektöründe bazı şirketleri gereksizleştirme riski taşıması. Bir başka deyişle, teknoloji kendi içinden kendini tehdit etmeye başlamış durumda.

Örneğin geleneksel yazılım şirketlerinin büyük bölümü yıllardır lisans, abonelik ve kurumsal çözümler üzerinden gelir yaratıyordu. Ancak üretken yapay zekâ araçları sayesinde, birçok fonksiyon artık çok daha düşük maliyetle, hatta bireysel kullanıcılar tarafından bile gerçekleştirilebilir hale geliyor. Bu durum, sadece yeni girişimlerin ortaya çıkması anlamına gelmiyor; aynı zamanda mevcut dev oyuncuların marjlarının erimesi ve pazarlık güçlerinin zayıflaması anlamına geliyor.

Yatırımcı açısından bakıldığında bu tablo önemli bir soru doğuruyor: “Bu şirketlerin beş yıl sonraki iş modeli bugünküyle ne kadar örtüşüyor?” Eskiden teknoloji hisseleri, geleceğin kazananları olarak görülürken, bugün aynı hisseler için şu endişe dillendiriliyor: “Ya bu şirketler, kendi ürettikleri teknoloji yüzünden anlamını kaybederse?”

Yapay zekânın yarattığı bu paradoks, finansal piyasalarda daha önce pek alışık olmadığımız bir psikoloji oluşturuyor. Normalde teknoloji, belirsizliği azaltan ve öngörülebilirliği artıran bir faktör olarak algılanırdı. Şimdi ise tam tersine, belirsizliğin ana kaynağı haline gelmiş durumda. Hangi sektörler dönüşecek? Hangi meslekler ortadan kalkacak? Hangi şirketler adapte olabilecek, hangileri edemeyecek? Bu soruların net cevapları olmadığı için, piyasa risk algısı yükseliyor.

Aslında burada yaşanan şey, yalnızca finansal bir değerleme tartışması değil; aynı zamanda stratejik bir zihniyet değişimi. Yatırımcılar artık sadece bilançoya, kârlılığa ya da büyüme oranına bakmıyor. Daha derin bir soru soruyorlar: “Bu şirketin stratejik esnekliği var mı?” Yani teknolojik dönüşüme uyum sağlayabilecek organizasyonel yapıya, kültüre ve liderliğe sahip mi?

Bu noktada yapay zekânın etkisi, sanayi devrimlerine benzer bir ölçek taşıyor. Nasıl ki sanayi devriminde bazı sektörler yok olurken yenileri doğduysa, bugün de dijital çağın ikinci büyük kırılması yaşanıyor. Ancak bu sefer fark şu: Değişim çok daha hızlı, etkisi çok daha geniş ve adaptasyon süresi çok daha kısa. Bu da piyasada “geç kalma korkusu” kadar “yanlış tarafta kalma korkusunu” da besliyor.

Bir diğer önemli boyut ise sermaye akışları. Son dönemde teknoloji fonlarından çıkan paranın bir kısmı, daha geleneksel ve somut sektörlere yönelmeye başladı: enerji, savunma, altyapı ve hatta tarım. Bu da gösteriyor ki yatırımcılar, yapay zekânın soyut vaatleri yerine, nakit akışı daha öngörülebilir alanlara yönelme eğilimi taşıyor. Yani risk iştahı tamamen yok olmuyor, fakat riskin yönü değişiyor.

Buradaki temel çıkarım şu: Yapay zekâ sadece yeni fırsatlar yaratan bir inovasyon değil, aynı zamanda mevcut ekonomik düzenin dengesini bozan bir güç. Piyasa, bu şokun etkisini henüz tam olarak sindirmiş değil. Değerlemeler yeniden yazılıyor, iş modelleri sorgulanıyor ve “teknoloji güvenli liman mıdır?” sorusu ilk kez ciddi biçimde tartışılıyor.

Sonuç olarak şu tespiti yapmak mümkün:
“Yapay zekâ sadece büyüme hikâyesi değil; aynı zamanda mevcut iş modelleri için bir risk faktörüdür. Piyasa, bu şokun etkisini yeniden değerlendirmeye başladı.”

Ve belki de en kritik soru şu: Geleceğin kazananları, yapay zekâyı en hızlı geliştirenler mi olacak, yoksa yapay zekâya rağmen ayakta kalmayı başaranlar mı? Bu sorunun cevabı, önümüzdeki yılların yatırım haritasını belirleyecek.